Proje İçeriği

ManageSQL, üretim sahasında oluşan verilerin yalnızca raporlanan çıktılar olmaktan çıkarılarak anlık ve doğrudan karar alma süreçlerini yönlendirmesini sağlayan yapay zeka destekli bir analiz ve karar destek platformudur. Platform, firmaların ham madde girişinden sevkiyata kadar tüm üretim süreçlerini yönettiği, ağırlıklı olarak makinelerden veri toplayarak minimum manuel veri girişi ile çalışan CoralReef MES üzerinde oluşan veriyi esas alarak çalışmaktadır. Bu sayede üretim, bakım, kalite ve yönetsel süreçlere ilişkin kritik bilgiler, gecikmeden ve operasyonel bağlamını kaybetmeden değerlendirilebilmektedir.

ManageSQL, CoralReef MES altyapısı üzerinde tutulan üretim verilerine teknik SQL bilgisine ihtiyaç duyulmadan, kullanıcıların kendi iş diliyle erişebilmesini ve analiz yapabilmesini mümkün kılmaktadır. Böylece karar vericiler, rapor hazırlanmasını beklemeden veya teknik ekiplere bağımlı kalmadan, sahadaki gerçek veriler üzerinden hızlı ve güvenilir değerlendirmeler yapabilmektedir. Bu yaklaşım, üretim süreçlerini doğrudan etkileyen kararların zamanında ve doğru şekilde alınmasını desteklemektedir.

Platform, üretim süreçlerinin kesintisiz ve güvenli şekilde devam edebilmesi için veri tabanı sağlığının ve sistem davranışının sürekli izlenmesini kritik bir gereklilik olarak ele almaktadır. ManageSQL, bu ihtiyaca yönelik olarak üretim sisteminin veri tabanı düzeyindeki genel durumunu, kaynak kullanımını ve çalışma davranışını bütüncül gösterge panelleri üzerinden görünür hale getirmektedir. Böylece potansiyel performans sorunları, üretimi etkilemeden önce fark edilebilmekte ve sistem sürekliliği korunabilmektedir.

Bu izleme katmanı, yalnızca durumu göstermekle sınırlı kalmamaktadır. ManageSQL’in ayırt edici özelliklerinden biri, bu teknik analizleri aksiyon alınabilir iyileştirme önerilerine dönüştürmesidir. Platform, performansı etkileyen noktaları tespit ederek kullanıcıyı net ve uygulanabilir önerilerle yönlendirmekte; teknik uzmanlık gerektiren veritabanı iyileştirme süreçlerini daha erişilebilir hale getirmektedir. Bu yaklaşım, operasyonel verimliliği artırırken beklenmeyen sistem sorunlarının önüne geçilmesine katkı sağlamaktadır.

Proje hâlihazırda aktif kullanımda olup farklı ölçeklerdeki üretim firmalarında somut operasyonel fayda üretmeye devam etmektedir. Manuel raporlama süreçleri azalmakta, teknik ekipler üzerindeki yük hafiflemekte ve üretim, bakım, kalite ile yönetim birimleri aynı veriye daha hızlı erişebilmektedir. Bu durum, hem zaman hem de maliyet açısından ölçülebilir kazanımlar sağlamaktadır.

ManageSQL’in yapay zeka katmanı, genel amaçlı bir yaklaşımdan ziyade üretim ve MES alanına özgü bilgiyle eğitilmiş ve yapılandırılmış bir mimariye sahiptir. Platformda, üretim süreçleri, veri modelleri ve operasyonel terminolojiye göre ince ayar yapılmış yapay zeka modelleri kullanılmakta; sistem, bağlamsal doğruluğu artırmak amacıyla ilgili dokümantasyon ve sistem bilgisini referans alan bilgiye dayalı yanıt üretme (RAG) yaklaşımından faydalanmaktadır. Ayrıca farklı görevleri üstlenen çoklu yapay zeka ajan bileşenleri, analiz, sorgu üretimi ve sistem değerlendirme süreçlerini birlikte yürüterek daha tutarlı ve güvenilir sonuçlar üretilmesini sağlamaktadır

ManageSQL, veri güvenliği ve regülasyonlara uyumu öncelikli tasarım ilkesi olarak ele almakta; kurumların ihtiyaçlarına bağlı olarak çözümün tamamen kurum içi altyapıda veya güvenli bulut ortamlarında çalışmasına imkân tanımaktadır. Platform, güncel olarak CoralReef MES veritabanı özelinde çalışmakta olup; kendi BPM çözümümüz olan ManageMind ve birçok farklı ERP sistemi başta olmak üzere, çeşitli kurumsal sistemlerle entegre edilebilecek şekilde ölçeklenebilir bir mimariyle tasarlanmış olup, bu sistemlerle entegrasyon süreçleri ilerleyen dönemlerde hedeflenmektedir.

ManageSQL, veri güvenliğini ve regülasyonlara uyumu yalnızca bir altyapı gereksinimi olarak değil, projenin temel tasarım ilkelerinden biri olarak ele almaktadır. Bu kapsamda, yalnızca dış kaynaklı yapay zeka servislerine bağımlı kalmamak adına yerel yapay zeka modelleri geliştirilmektedir. Bu çalışmalar, TÜBİTAK 1501 Sanayi Ar-Ge Destek Programı kapsamında yürütülmekte olup; özellikle veri gizliliği hassasiyeti yüksek olan üretim firmaları için kurum içi çalışabilen güvenli bir analiz yaklaşımı sunmayı hedeflemektedir. Ayrıca sistemdeki veri aktarımı ve iletişim süreçleri, bütünlük ve güvenliği sağlamak amacıyla güçlü kriptografik doğrulama mekanizmaları ile korunmaktadır.

Bu bütüncül yapı ile ManageSQL, bir yandan kullanıcıların teknik SQL bilgisine ihtiyaç duymadan, doğal dil üzerinden üretim ve yönetim verilerine dayalı SQL tabanlı raporlar ve analizler oluşturabilmesini sağlarken; diğer yandan sunduğu veri tabanı ve sunucu izleme panelleri ile sistemin sağlıklı, sürdürülebilir ve kesintisiz çalışmasına katkı sağlamaktadır. Böylece platform, hem karar vericilerin veriye hızlı ve doğru erişimini mümkün kılmakta hem de üretim sistemlerinin arka planda güvenle çalışmasını destekleyen çift yönlü bir değer sunmaktadır.

Projenin Amacı

Proje, ilk etapta kurum içinde geliştirilen CoralReef MES altyapısı üzerinde ortaya çıkan analiz ve raporlama ihtiyaçlarını iyileştirmek amacıyla başlatılmıştır. Ancak geliştirilen çözüm, yalnızca kurum içi bir iyileştirme olarak kalmamış; üretim firmalarına sunulan, katma değeri yüksek ve bağımsız bir hizmete dönüştürülmüştür.

Proje içindeki en büyük inovasyon nedir? (yeni bir teknoloji veya var olan teknolojinin farklı kullanımı gibi. IOT, M2M, AI vb.)

Proje içerisindeki en büyük inovasyon, üretim yönetim sistemlerinde teknik uzmanlık gerektiren veri erişimi ve analiz süreçlerinin, herkes tarafından anında kullanılabilir hale getirilmesidir. ManageSQL ile kullanıcılar, karmaşık sql sorguları yazmak zorunda kalmadan üretim verilerine doğal dil ile ulaşabilmekte; aynı zamanda sistem, yalnızca veriyi sunmakla kalmayıp veri tabanı ve sunucu sağlığını da sürekli izleyerek olası sorunlar için erken uyarı ve iyileştirme önerileri sunmaktadır.

Bu yaklaşım sayesinde, hem karar vericiler için veriye erişim hızlanmakta hem de üretim sistemleri arka planda daha güvenli, kararlı ve sürdürülebilir bir şekilde çalışmaktadır. Bu bütüncül yapı; üretim alanına özgü verilerle ince ayar yapılmış yapay zeka modelleri, bağlamsal doğruluğu artıran bilgiye dayalı yanıt üretme (RAG) yaklaşımı ve farklı görevleri üstlenen çoklu yapay zeka bileşenlerinin birlikte çalışması ile hayata geçirilmiştir. Ayrıca sistem, kullanıcı geri bildirimleri ve uzman değerlendirmeleri doğrultusunda DPO (Direct Preference Optimization) yöntemi ile sürekli olarak iyileştirilmekte; böylece zaman içinde daha tutarlı, güvenilir ve beklentilere uygun sonuçlar üretmektedir. ManageSQL, bu sayede üretim firmaları için yeni nesil, bütüncül bir karar destek anlayışı ortaya koymaktadır.

Proje kurum içindeki hangi bölüme fayda sağlamıştır?(satış, pazarlama, finans, İK, IT, Üretim, Planlama, Satın alma, Lojistik Müşteri İlişkileri gibi)

Proje, öncelikli olarak kurum bünyesinde CoralReef MES proje yönetimi ve teknik destek ekiplerine doğrudan fayda sağlamıştır. ManageSQL sayesinde, müşteri firmalardan gelen raporlama, veri analizi ve performans inceleme talepleri büyük ölçüde kullanıcıların kendileri tarafından karşılanabilir hale gelmiş; bu durum proje yöneticileri ve teknik ekipler üzerindeki operasyonel iş yükünü önemli ölçüde azaltmıştır. Bununla birlikte proje, kullanıcı firmaların IT ve operasyon ekipleri için de ciddi bir katma değer oluşturmuştur. Teknik SQL bilgisi gerektiren raporlama ve analiz süreçlerinin sadeleşmesi sayesinde, firmaların dış hizmet alımı ihtiyacı ve IT ekiplerine olan bağımlılığı azalmış; zaman ve maliyet açısından ölçülebilir kazanımlar elde edilmiştir. Bu etki, hem kurum içi kaynak kullanımının daha verimli hale gelmesini hem de müşteri tarafında sürdürülebilir bir operasyon yapısının oluşmasını sağlamıştır.

Projenin hayata geçirilmesi konusunda üst yönetimin desteğini tam olarak alabildiniz mi?

Proje süresince üst yönetimden güçlü, sürekli ve stratejik bir destek alınmıştır. İletişim Yazılım bünyesinde ManageSQL, yalnızca sınırlı kapsamlı bir teknik Ar-Ge faaliyeti olarak değil; şirketin yapay zekâ ve veri odaklı kurumsal dönüşüm vizyonunun temel yapı taşlarından biri olarak ele alınmıştır. Bu doğrultuda proje, üst yönetim tarafından erken aşamadan itibaren sahiplenilmiş; gerekli maddi kaynakların tahsisi, önceliklendirme kararlarının alınması ve organizasyonel engellerin kaldırılması süreçlerinde aktif destek sağlanmıştır. Üst yönetimin bu yaklaşımı, yapay zekâ tabanlı çözümlerin şirketin gelecekteki ürün portföyünde ve rekabet stratejisinde kritik bir rol üstleneceği öngörüsüne dayanmaktadır. ManageSQL özelinde sağlanan yönetsel destek; yazılım, Ar-Ge, üretim çözümleri ve karar destek sistemleri gibi farklı birimlerin eşgüdüm içinde çalışmasını mümkün kılmış, projenin yalnızca kısa vadeli çıktılar üretmekle sınırlı kalmayıp ölçeklenebilir ve sürdürülebilir bir mimari ile geliştirilmesine zemin hazırlamıştır. Bu stratejik sahiplenme sayesinde ManageSQL, anlık operasyonel ihtiyaçlara cevap veren bir araç olmanın ötesine geçerek; şirketin uzun vadeli ürün, teknoloji ve yapay zekâ yol haritasıyla uyumlu, gelecekte genişletilebilir ve farklı sektörlere uyarlanabilir bir çözüm olarak konumlandırılmıştır. Üst yönetim desteği, projenin sürekliliğini güvence altına almış; ManageSQL’in, İletişim Yazılım’ın yapay zekâ temelli katma değer üretme hedeflerine hizmet eden kalıcı bir kurumsal yetkinlik haline gelmesini sağlamıştır.

Proje sonunda ortaya çıkan sonuçları analiz edebildiniz mi? Rakamsal verilerle ifade eder misiniz?(ROI, maliyetlerde yüzdesel azalma, üretim süresinde azalma, hata payının düşmesi vs.)

Evet. ManageSQL projesi sonunda elde edilen sonuçlar, hem uygulama içi teknik testler hem de alan uzmanlarının değerlendirmeleriyle detaylı şekilde analiz edilmiştir. Bu süreçte uygulama; Oluşum Cam Ayna Tic. San. A.Ş., Yömser Ambalaj San. Tic. ve Paz. A.Ş. ve Erse Kablo San. ve Tic. A.Ş. gibi sektörün güçlü firmalarına açılarak gerçek üretim ortamlarında test edilmeye başlanmıştır. İlgili firmalardan alınan olumlu geri bildirimler, sistemin sahadaki başarısını ve kullanıcı ihtiyaçlarına sağladığı uyumu doğrulamıştır.

Gerçek kullanım senaryolarını temsil eden bu test süreci, projede aktif görev alan SQL ve veritabanı uzmanları tarafından yürütülmüştür. Analizlerde; üretilen sorguların doğruluğu, rapor üretim süresi, manuel süreçlere kıyasla sağlanan zaman kazancı ve kullanıcıların teknik bilgiye ihtiyaç duymadan sonuca ulaşabilme oranı gibi kritik metrikler dikkate alınmıştır. Ayrıca veritabanı ve sunucu izleme panelleri üzerinden elde edilen verilerle, sistemin performans ve süreklilik açısından sağladığı katkılar karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.

Sistemin sürekli gelişimini sağlamak amacıyla, literatürdeki yapay zeka değerlendirme kriterleri ile ölçüm yaklaşımı güçlendirilmiştir. Modelin zayıf kaldığı noktalar düzenli olarak SQL uzmanları tarafından analiz edilmekte ve geri bildirimler doğrultusunda tercih öğrenmeye dayalı DPO (Direct Preference Optimization) yaklaşımı ile iyileştirme çalışmaları sürdürülmektedir. Bu sayede ManageSQL, gerçek müşteri deneyimlerinden beslenerek her geçen gün daha tutarlı, güvenilir ve kullanıcı beklentilerine tam cevap veren bir yapıya evrilmektedir.

Projenizde şirket içinden kaç kişi aktif olarak görev almıştır? Ekip birimleri hakkında kısaca bilgi verir misiniz?

5

Projenizde (varsa)işbirliği kurduğunuz veya destek aldığınız bilişim şirketlerini belirtiniz.

ManageSQL projesi kapsamında herhangi bir dış bilişim şirketi ile ortak geliştirme yapılmamıştır. Tüm yazılım, veritabanı ve yapay zeka geliştirme süreçleri tamamen İletişim Yazılım bünyesindeki ekipler tarafından yürütülmüştür. Bununla birlikte, projenin bilimsel temellerini güçlendirmek ve yapay zeka mimarisini en güncel akademik standartlarda yapılandırmak amacıyla, Uludağ Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü’nden Doç. Dr. Metin Bilgin’den proje dönemi boyunca akademik danışmanlık alınmıştır. Sayın Bilgin’in derin tecrübe ve yönlendirmeleriyle desteklenen geliştirme süreci, pilot uygulama aşamalarında ise müşteri firmaların IT ekipleri ile yapılan operasyonel iş birlikleriyle başarıyla yürütülmüştür.

Proje sırasında kullandığınız ve spesifik önemi olan markaları (varsa) belirtiniz. (Yazılım veya donanım markaları)

Proje kapsamında, yapay zeka ve altyapı ihtiyaçları doğrultusunda OpenAI, Google Cloud ve Microsoft teknolojilerinden faydalanılmıştır.